Motor sıcaklığı, aracın sağlığı hakkında en hızlı bilgi veren göstergedir. Termostat bu sıcaklığı yöneten küçük ama kritik bir parçadır. Bozulduğunda ya motor aşırı ısınır ya da hiç ısınmaz. İkisi de zarar verir.
Aşağıda termostat arızası belirtileri adım adım anlatılıyor. Amaç, "değiştireyim mi, bekleyeyim mi" kararını sağlıklı vermeniz.
Kısaca: soğutma suyunun radyatöre gidip gitmeyeceğine karar verir.
Yani termostat bir vana değil, bir termometre + vana birleşimidir. Mekanik tiplerde mum benzeri bir madde genleşerek pistonu iter. Elektronik (map kontrollü) tiplerde beyin devreye girer. Tiplerin farkları termostat çeşitleri konusunda ayrıca ele alınıyor; arıza belirtileri ise büyük ölçüde ortaktır.
Soğuk motoru çalıştırın. Gösterge normalde 5-10 dakikada orta seviyeye gelir. 15-20 dakika sonra hâlâ soğuk görünüyorsa termostat açık kalmış olabilir.
Normal ibre sabit durur. Şu iki tablo şüphelidir:
Motor ısındıktan sonra kaloriferi açın. Hava ılık geliyorsa termostat büyük ihtimalle açık kalmıştır. Kalorifer sıcak ama motor ısınmıyorsa arıza sensörde olabilir.
Motor soğukken üst hortumu tutun. Motoru çalıştırın. Doğru davranış: hortum bir süre soğuk kalır, sonra aniden ısınır. Yanlış davranışlar:
Bu testi motor çalışırken kayış ve fana dikkat ederek yapın. Kapağı asla sıcakken açmayın.
Genleşme deposu sürekli eksiliyorsa kaçak vardır. Termostat gövdesinden sızıntı sık görülür. Su geçişi belirtileri ayrı bir başlıkta detaylandırılıyor; nemli iz, kireçlenmiş beyaz kalıntı ve sürekli antifriz kokusu ilk işaretlerdir.
Soğuk çalışan motor zengin karışım ister. Tüketim artar. Rölanti dengesizleşir. Egzozdan uzun süre beyaz duman gelir. Bunlar açık kalmış termostatın dolaylı belirtileridir.
Modern araçlarda "motor çalışma sıcaklığına ulaşamıyor" tipinde kodlar üretilir. Kod tek başına parçayı suçlamaz ama teşhisi hızlandırır.
Termostatı bir kapta ısıtın. Üzerinde yazan sıcaklık değerine (örneğin 87 °C) yaklaşınca açılmalıdır. Hiç açılmıyorsa ya da başından beri açıksa sonuç nettir.
| Belirti | Termostat kaynaklı mı? | Diğer olasılık |
|---|---|---|
| Motor hiç ısınmıyor | Çok muhtemel (açık sıkışma) | Sıcaklık sensörü, gösterge |
| Motor kısa sürede kaynıyor | Muhtemel (kapalı sıkışma) | Devirdaim, hava yapması, fan |
| Kalorifer üflemiyor | Kısmen | Kalorifer radyatörü tıkalı |
| Sıcaklık inip çıkıyor | Muhtemel | Eksik su, hava kabarcığı |
| Zeminde antifriz lekesi | Gövde contası olabilir | Hortum, radyatör, su pompası |
Parça ucuz, işçilik değişkendir. Kararı üç eksende verin: